Περίπου 30 εκπρόσωποι της κοινοπραξίας UNICA συναντήθηκαν στη Βαλένθια για να εξετάσουν την πρόοδο του έργου και να καθορίσουν τα επόμενα βήματα. Εκ μέρους του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στη συνάντηση συμμετείχε ο Ανδρέας Μιλτιάδους, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών.
• Το UNICA συγκεντρώνει 16 εταίρους από όλη την Ευρώπη, από την Ουκρανία έως τις Αζόρες, συμβάλλοντας στη διεύρυνση της γεωγραφικής κάλυψης της ευρωπαϊκής υποδομής απεικόνισης του καρκίνου EUCAIM.
• Η κοινοπραξία προχωρά στη διασύνδεση των φορέων κλινικών δεδομένων με το EUCAIM και προετοιμάζει τα επόμενα στάδια των πιλοτικών εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για τον καρκίνο του μαστού και του πνεύμονα.

Βαλένθια, 24 Σεπτεμβρίου 2026. Περίπου 30 εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού έργου UNICA (Unified Network for International Cancer Advancement) συναντήθηκαν στη Βαλένθια για τη δεύτερη συνάντηση της κοινοπραξίας. Κατά τη διήμερη συνάντηση, οι εταίροι εξέτασαν την πρόοδο που σημειώθηκε τον πρώτο χρόνο του έργου και συμφώνησαν στις προτεραιότητες της επόμενης φάσης.

Τη συνάντηση φιλοξένησαν το Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο της Βαλένθια (Universitat Politècnica de València, UPV) και το Ινστιτούτο Έρευνας για την Τεχνητή Νοημοσύνη της Βαλένθια (VRAIN), ενώ η δεύτερη ημέρα πραγματοποιήθηκε στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Υγείας La Fe (IIS La Fe).

Το UNICA (Συμφωνία Επιχορήγησης 101218966) συγκεντρώνει 16 εταίρους από όλη την Ευρώπη, από την Ουκρανία έως τις Αζόρες. Στόχος του έργου είναι να συνεισφέρει κλινικά δεδομένα και ιατρικές εικόνες στην ευρωπαϊκή υποδομή απεικόνισης του καρκίνου EUCAIM, διευρύνοντας παράλληλα τη γεωγραφική της κάλυψη και υποστηρίζοντας την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίηση δεδομένων υγείας για την έρευνα στον καρκίνο και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Το UNICA αξιοποιεί τεχνολογίες ομοσπονδιακής διαχείρισης δεδομένων, που επιτρέπουν την εκπαίδευση και την επικύρωση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να απαιτείται η μεταφορά ευαίσθητων πληροφοριών ασθενών. Το έργο θα χρησιμοποιήσει εξηγήσιμη τεχνητή νοημοσύνη και ομοσπονδιακή μηχανική μάθηση για την ανάπτυξη λύσεων στην απεικόνιση του καρκίνου, προστατεύοντας την ιδιωτικότητα των ασθενών και διατηρώντας τον έλεγχο των δεδομένων στα ιδρύματα που τα κατέχουν.

Κεντρικό θέμα της συνάντησης ήταν η συνεχιζόμενη ένταξη των φορέων δεδομένων του UNICA στο EUCAIM, την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εικόνων Καρκίνου.

Κατά τον πρώτο χρόνο του έργου, η κοινοπραξία εργάστηκε για τη διαμόρφωση του νομικού πλαισίου που απαιτείται για τη διαδικασία αυτή. Με το πλαίσιο πλέον έτοιμο, το έργο προχωρά προς τη φάση των υπογραφών με τους συμμετέχοντες φορείς δεδομένων.

Παράλληλα, το UNICA αρχίζει να αξιολογεί τα διαθέσιμα δεδομένα των κλινικών εταίρων του. Η αξιολόγηση αυτή θα υποστηρίξει τον σχεδιασμό της διαδικασίας προσαρμογής των δεδομένων στις αρχές FAIR, ώστε τα δεδομένα απεικόνισης του καρκίνου να μπορούν ευκολότερα να εντοπίζονται, να είναι προσβάσιμα, διαλειτουργικά και επαναχρησιμοποιήσιμα, με σεβασμό στις απαραίτητες νομικές, δεοντολογικές και τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας.

Η εργασία αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα για τη σύνδεση των συμμετεχόντων κλινικών ιδρυμάτων με το EUCAIM και τη συνεισφορά των δεδομένων τους σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα απεικόνισης του καρκίνου.

Μία από τις βασικές προκλήσεις που συζητήθηκαν στη συνάντηση ήταν η πολυπλοκότητα της συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών εθνικών νομικών και θεσμικών πλαισίων.

Το UNICA συγκεντρώνει εταίρους και φορείς κλινικών δεδομένων από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Παρότι όλοι λειτουργούν μέσα σε ένα κοινό ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, οι εθνικές απαιτήσεις και οι διαδικασίες των ιδρυμάτων μπορεί να διαφέρουν.

Η κοινοπραξία εργάστηκε, επομένως, για την εξεύρεση κοινού εδάφους μεταξύ των διαφορετικών νομικών πλαισίων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών και των φορέων δεδομένων συνάδει πλήρως με τις απαιτήσεις της ΕΕ.
Η συνάντηση ανέδειξε τη σημασία της έγκαιρης συμμετοχής των νομικών υπηρεσιών, των Υπευθύνων Προστασίας Δεδομένων, των επιτροπών δεοντολογίας και των ειδικών ασφάλειας. Οι νομικές, δεοντολογικές και τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράλληλα με την ανάπτυξη των τεχνολογικών λύσεων του έργου και όχι μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο.

Ένα ακόμη σημαντικό θέμα ήταν η ανωνυμοποίηση. Η κοινοπραξία συζήτησε μια πολυεπίπεδη προσέγγιση που περιλαμβάνει την αφαίρεση άμεσων αναγνωριστικών, τον έλεγχο μεταδεδομένων που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την ταυτότητα ενός προσώπου, την αξιολόγηση του κινδύνου επαναταυτοποίησης και την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων σε ασφαλή περιβάλλοντα.

Οι επιτροπές δεοντολογίας πρέπει επίσης να εξετάσουν πώς μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν στο μέλλον ανωνυμοποιημένα δεδομένα, μεταξύ άλλων μέσω υποδομών όπως το EUCAIM και, ευρύτερα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας.

Ο Óscar Pastor, επιστημονικός υπεύθυνος του UNICA στο VRAIN του UPV, εξήγησε:
«Η συμμετοχή στους Ευρωπαϊκούς Χώρους Δεδομένων Υγείας απαιτεί την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μέσω επαληθεύσιμων εγγυήσεων. Δεν αρκεί να διαθέτουν τα ιδρύματα σύνολα δεδομένων και τεχνολογία. Πρέπει να μπορούν να αποδείξουν ότι διαθέτουν την κατάλληλη νομική βάση, δεοντολογική έγκριση, μέτρα ανωνυμοποίησης και ασφάλειας, κανόνες διακυβέρνησης της πρόσβασης, διαχείριση της πνευματικής ιδιοκτησίας και σαφείς θεσμικές διαδικασίες».

Η δεύτερη ημέρα της συνάντησης πραγματοποιήθηκε στο IIS La Fe, το οποίο ηγείται της επιστημονικής κατεύθυνσης του Κεντρικού Κόμβου του Άτλαντα Εικόνων Καρκίνου στο πλαίσιο του EUCAIM.
Οι συνεδρίες επικεντρώθηκαν στον τρόπο με τον οποίο το UNICA θα συνδεθεί με την ευρύτερη υποδομή του EUCAIM, συμπεριλαμβανομένου του μοντέλου δεδομένων και της υπεροντολογίας του, της αρχιτεκτονικής, της διαλειτουργικότητας και της ομοσπονδιακής προσέγγισης στην επεξεργασία δεδομένων.
Ο Ignacio Blanquer, τεχνικός διευθυντής του EUCAIM, παρουσίασε πώς η ομοσπονδιακή εκτέλεση επιτρέπει την επεξεργασία κλινικών και απεικονιστικών δεδομένων, διατηρώντας την ασφάλεια, τον έλεγχο πρόσβασης και την κυριαρχία των παρόχων στα δεδομένα τους.
Μπορούν να εφαρμοστούν διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης ανάλογα με την ευαισθησία κάθε συνόλου δεδομένων. Ορισμένα δεδομένα ενδέχεται να είναι διαθέσιμα δημόσια, ενώ άλλα μπορούν να προβάλλονται ή να υποβάλλονται σε επεξεργασία μόνο μέσα σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα. Τα πλέον ευαίσθητα δεδομένα μπορούν να παραμένουν στον φορέα που τα κατέχει και να υποβάλλονται σε επεξεργασία μέσω της ομοσπονδιακής υποδομής.

Συζητήθηκε επίσης η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του EUCAIM.
Ο Luis Martí-Bonmatí, επιστημονικός συντονιστής του EUCAIM και διευθυντής του Κλινικού Τομέα Ιατρικής Απεικόνισης στο Νοσοκομείο Universitari i Politècnic La Fe, παρουσίασε τις εν εξελίξει εργασίες για τη διατήρηση της
υποδομής, των εργαλείων, των συνόλων δεδομένων και των ομοσπονδιακών συνδέσεων του EUCAIM και μετά τη λήξη της τρέχουσας χρηματοδοτικής περιόδου.
Με το νομικό πλαίσιο έτοιμο και τη διαδικασία διασύνδεσης σε εξέλιξη, το UNICA προετοιμάζεται πλέον για την επόμενη φάση του έργου.
Η κοινοπραξία θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τους φορείς κλινικών δεδομένων για να ολοκληρώσει την ένταξή τους στο EUCAIM και να αναπτύξει τη διαδικασία προσαρμογής των διαθέσιμων δεδομένων απεικόνισης του καρκίνου στις αρχές FAIR. Αυτό θα ανοίξει τον δρόμο για τις πιλοτικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης του έργου, μεταξύ των οποίων η εκτίμηση κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού και η ανίχνευση καρκίνου του πνεύμονα από αξονικές τομογραφίες. Συνδέοντας κλινικά ιδρύματα από διαφορετικές περιοχές της Ευρώπης με το EUCAIM, το UNICA επιδιώκει να αυξήσει τη διαθεσιμότητα και τη γεωγραφική ποικιλομορφία των δεδομένων απεικόνισης του καρκίνου και να υποστηρίξει την ανάπτυξη και επικύρωση αξιόπιστων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την έρευνα και την περίθαλψη στον καρκίνο.
Η συνάντηση στη Βαλένθια αποτέλεσε σημαντικό βήμα σε αυτή τη διαδικασία, φέρνοντας κοντά τους κλινικούς, τεχνολογικούς, νομικούς και ερευνητικούς εταίρους του έργου, ώστε να συντονίσουν τις εργασίες τους και να προετοιμάσουν την επόμενη φάση του UNICA.